In Nederland zijn we er wars van als de politieke partijen zich gaan bemoeien met cultuurpolitiek.Het doet ons teveel denken aan de Kulturkammer die de Nazi’s in de jaren veertig van de vorige eeuw installeerden. Dat is overigens goed bespottelijk want niemand van ons heeft die periode echt meegemaakt. Het doet ook denken aan de “cultuur” die de USSR uitdroeg in de tijd van Stalin, het socialistisch realisme, veel opgeklopte zelfverheerlijking en weinig creativiteit. Overigens, er waren wel degelijk begaafde kunstenaars betrokken bij die stromingen, zoals :Lenie Riefenstahl, de befaamde filmster…
Als een wethouder begint over het bouwen van een Cultuurgebouw, doet dat dus al heel gauw bij velen de haren recht overeind staan. Toch is dat helemaal niet nodig want bemoeienis van de overheid met cultuur kan wel degelijk een positieve uitwerking hebben. Vooral rond cultuur kunnen vaak rare mantra’s bestaan. Zo vertelde een Alphense schilder mij ooit dat hij in zijn tijd op de kunstacademie niet figuratief mocht schilderen en al helemaal geen portretschilderingen mocht maken. De reden? In NaziDuitsland was die figuratieve kunst veel teveel bon ton! En dan maar beweren dat de overheid dwingend optreedt in de cultuur. Veel te vaak blijken de cultuurgiganten dat zelf te doen!
In het Alphense geval draait het om een onderkomen waarnaar een aantal culturele instellingen al heel lang zit uit te kijken. Niet per sé in de vorm van een gezamenlijk cultuurpaleis zoals de overheid nu voorstelt maar wel voor wat betreft de opening van faciliteiten. De overheid probeert aan dat verlangen tegemoet te komen door een instituut neer te zetten dat ook als cultuurtempel herkenbaar is, de buitenkant dus. Dat kost iets meer maar de logica is aanwijsbaar. Dat het gebouw ook drie directiekamers moet bevatten omdat er drie grote instellingen in zitten, wordt al weer iets discutabeler. Moderne voorzieningen maken het immers heel goed mogelijk een directiekamer te delen: het zou ook symbolisch mooi zijn: de directiekamer van het cultuurgebouw. Dat staat voor samenwerking. Een soort heilige drieëenheid in één ruimte. Dat bijt elkaar niet, mag je hopen.
Het verzet tegen het cultuurgebouw draait vooral om geld, verspilling in deze tijd van crisis. Laten we wel wezen, de crisis is een product van verspilling, van lening in het wilde weg, maar niet de veroorzaker. In crisistijd is het prima te investeren in voorzieningen die het belang van een breed publiek dienen. Het gezanik om het geld is typisch oud-Hollands zuur. Endemische boekhouderskletspraat die ook altijd wordt gebruikt als het om het koningshuis gaat.
Maar…totnogtoe gaat het alleen maar over de vorm. De grote vraag is: wat willen we met zo’n cultuurgebouw? Politieke partijen behoren daar een helder beeld bij te hebben maar dat ontbreekt grotendeels. Veelal komen ze niet veel verder dan: het moet een ontmoetingsuimte voor de Alphenaren worden. Nou, dat klinkt wel zo oecumenisch dat je bijna de cultuur zou afzweren. Wie heeft er behoefte aan de ontmoeting met anderen? In deze tijd keren mensen zich juist steeds meer van elkaar af.
Ik zal de laatste zijn om het belang van de ontmoeting te ontkennen maar het kan niet als letterlijk zaligmakend argument gebruikt worden. Daarvoor is het te slijmerig. Het zou mooi zijn als politieke partijen voor de verandering nog eens in de oude doos met beginselen doken en daar een goed argument uithaalden. Als een cultuurgebouw bijdraagt aan de aantrekkingskracht van cultuur voor bredere groepen van de bevolking, dan kom je een beetje in de sfeer van de sociaaldemocratische volksverheffing. Daar is niets mis mee. Als je het cultuurgebouw maakt tot podium voor kunstenaars om zich in alle vrijheid, zonder beperking te uiten, als iedereen daar op elk gewenst moment zijn of haar creativiteit ten toon kan spreiden, dan krijgt het een meer liberale inslag. Ook niks mis mee.
Als politicus behoor je een beeld te hebben van dat wat je nastreeft, niet uitsluitend naar de vorm maar juist vooral naar de inhoud. Mocht het cultuurgebouw voldoen aan alle eisen die zo’n beeld stelt, dan kan het nauwelijks te kostbaar zijn want dan gaat het een belangrijke maatschappelijke rol vervullen. Wie denkt dat de inhoud van zo’n gebouw van meet af aan kan voldoen aan de speerpunten van elke politieke partij, is een zwever. Politiek is het najagen van politieke idealen en niets anders. het is onmogelijk alles en iedereen tevreden te stellen. Stel dus tenminste de eigen achterban tevreden.
Eern sociaaldemocratische wethouder zou, wat mij betreft, een sociaaldemocratische inhoud aan het cultuurgebouw moeten geven. Misschien ergeren de coalitiepartners zich daaraan maar die krijgen dan op ander terrein weer hun zin. Zo werkt de democratie en niet anders…
Tot sterkte,Kaj Elhorst
Http://badplaatsalphen.wordpress.com